„Veel patiënten lijden in stilte, niet omdat er geen hulp bestaat, maar omdat schaamte het gesprek tegenhoudt.”

Wist u dat huidproblemen vaak voorkomen bij mensen die leven met incontinentie?
We vroegen Dr. Maria Panourgia, geriater werkzaam in Milton Keynes University Hospital, om eenvoudige en effectieve manieren om de huid gezond te houden.
Ontdek wat de experts aanbevelen.

Het juiste incontinentieproduct kiezen om de huid gezond te houden

Fiona Ecarnot: Welk advies geeft u patiënten bij het kiezen van een incontinentieproduct om de huid te beschermen?

Dr. Maria Panourgia: Veel patiënten hebben al ervaring met absorberende producten, vaak vanuit de zorg voor jonge kinderen. De basisprincipes zijn niet veranderd. Comfort is essentieel. Het product mag niet volumineus zijn, moet vocht effectief absorberen en voldoende bewegingsvrijheid bieden.

Voor mensen die mobiel zijn, zijn pants-producten vaak de beste optie. Ze zijn eenvoudig in gebruik en voelen natuurlijker aan — vergelijkbaar met gewoon ondergoed. Voor mensen die bedlegerig zijn of een beperkte mobiliteit hebben en afhankelijk zijn van zorgverleners, zijn producten die gemakkelijk aan en uit te doen zijn meer geschikt.

Een goede pasvorm is essentieel. Producten moeten goed aansluiten zonder te strak of te volumineus te zijn. Te dikke producten kunnen drukpunten veroorzaken en het risico op huidbeschadiging vergroten. Minstens zo belangrijk is het absorptievermogen: urine moet snel worden opgenomen en in de bescherming worden vastgehouden, zodat vocht niet terugkeert naar de huid.

Tot slot moet de laag die het dichtst op de huid zit huidvriendelijk zijn — hypoallergeen en ademend. Wanneer de huid kan ademen, blijft de temperatuur lager en dat vermindert bacteriegroei, wat cruciaal is om infecties te voorkomen.

Waarom kan het gebruik van het verkeerde product de huid beschadigen?

Fiona Ecarnot: Hoe kan het gebruik van het verkeerde product — zoals maandverband — leiden tot huidcomplicaties?

Dr. Maria Panourgia: Menstruatieverband en urine-inleggers zijn ontworpen voor heel verschillende doeleinden. Menstruatieproducten zijn gemaakt om dikkere vloeistoffen, zoals bloed, te absorberen — en dat gedraagt zich anders dan urine. Urine is veel vloeibaarder en vereist een ander absorptiemechanisme.

Menstruatieverband is niet ontworpen om het volume urine te absorberen of te voorkomen dat vocht terugkeert naar de huid. Dit kan leiden tot lekkage, geurtjes en langdurige blootstelling van de huid aan vocht. Daarnaast heeft urine een hogere pH-waarde dan de huid. Menstruatieverband is niet bedoeld om dit pH-onevenwicht te reguleren, wat de huidbarrière kan verstoren en kan leiden tot irritatie en dermatitis.

Urine-inleggers daarentegen zijn speciaal ontwikkeld om urine te absorberen met respect voor de natuurlijke pH-waarde van de huid. De huid is een levend systeem en heeft bescherming nodig.

Ondanks dit gebruikt ongeveer 36% van de vrouwen nog steeds menstruatieverband bij urine-incontinentie. Dit komt vaak door stigma, schaamte bij het kopen van urineproducten of zorgen over de kosten. Op de lange termijn is het behandelen van huidinfecties en dermatitis echter veel duurder — zowel lichamelijk als financieel — dan vanaf het begin het juiste product te gebruiken.

De rol van huidvriendelijke materialen en beschermende verzorging

Fiona Ecarnot: Zijn er voordelen aan het gebruik van huidvriendelijke materialen of beschermende bestanddelen zoals zink?

Dr. Maria Panourgia: Absoluut. Het beschermen van de huid is een dagelijkse en voortdurende taak voor mensen met urine-incontinentie. Constante vochtigheid kan maceratie, irritatie en incontinentie-geassocieerde dermatitis veroorzaken. Warme, vochtige omstandigheden bevorderen bovendien de groei van bacteriën en schimmels, waardoor infecties waarschijnlijker en moeilijker te behandelen worden.

Barrièrecrèmes — vooral die met zinkoxide — zijn essentieel. Ze vormen een beschermende laag die de huid beschermt tegen vocht en irritatie. Hydraterende crèmes zijn ook belangrijk om de huid veerkrachtig en gezond te houden.

Preventie is altijd eenvoudiger dan behandeling.

Dagelijkse zorg: wat moeten patiënten en zorgverleners doen?

Dr. Maria Panourgia: Inleggers moeten worden vervangen zodra ze nat worden. Dit kan een uitdaging zijn, vooral bij patiënten met dementie of bij mensen in langdurige zorg. Daarom moeten zorgverleners extra alert zijn.

Urine-inleggers bevatten superabsorberende materialen die vloeistof omzetten in een gel en deze in de inlegger vasthouden — zelfs onder druk. Deze technologie is effectief, maar werkt alleen goed als de inleggers regelmatig worden vervangen. Urine-inleggers bevatten superabsorberende materialen die vloeistof omzetten in een gel en deze in de inlegger vasthouden — zelfs onder druk. Deze technologie is effectief, maar werkt alleen goed als de inleggers regelmatig worden vervangen.

Goede zorg omvat:

• het gebruik van het juiste urine-incontinentieproduct

• het regelmatig vervangen van inleggers

• het aanbrengen van barrièrecrèmes

• het hydrateren van de huid bij elke vervanging

De huid moet ook regelmatig gecontroleerd worden. Roodheid, irritatie of plekken waar een patiënt herhaaldelijk aanraakt of krabt, kunnen vroege tekenen van dermatitis zijn. Voor mensen met een zeer gevoelige huid zijn frequentere controles essentieel.

Hygiëne is belangrijk. Reinig het gebied voorzichtig met geurvrije, hypoallergene producten. Droog de huid door zachtjes te deppen — nooit wrijven — om beschadiging van de beschermende huidlaag te voorkomen.

Waarom blijft incontinentiegerelateerde dermatitis vaak onbehandeld?

Fiona Ecarnot: Waarom denkt u dat veel mensen geen behandeling zoeken voor huidproblemen die verband houden met incontinentie?

Dr. Maria Panourgia: Het is een combinatie van stigma en een gebrek aan bewustwording. Minder dan de helft van de patiënten meldt deze problemen aan hun arts. Hoewel zij er met zorgprofessionals vaak opener over spreken dan met anderen, voelen velen zich nog steeds ongemakkelijk om het probleem toe te geven.

Urine-incontinentie treft een zeer intiem gebied — zowel lichamelijk als sociaal. Voor mensen die verder actief en zelfstandig zijn, kan het bijzonder moeilijk zijn om hierover te praten.

Wat kunnen zorgverleners beter doen?

Dr. Maria Panourgia: Zorgprofessionals moeten het gesprek zelf starten en het onderwerp normaliseren. Urine-incontinentie komt vaak voor. Het treft zowel vrouwen als mannen en wordt vaker gezien met het ouder worden, na een bevalling of bij beschadiging van de bekkenbodem.

Wanneer patiënten begrijpen dat dit een normale en goed behandelbare aandoening is, voelen zij zich veiliger om hulp te vragen. Vroege gesprekken over de juiste producten en huidverzorging kunnen later ernstige complicaties voorkomen — en zo de noodzaak voor antibiotica of antischimmelbehandelingen verminderen.

Preventie komt zowel patiënten als het zorgsysteem ten goede.

Het verbeteren van voorlichting voor patiënten en zorgverleners

Fiona Ecarnot: Hoe kunnen we de voorlichting en bewustwording onder zorgverleners verbeteren?

Dr. Maria Panourgia: Ongeveer 80% van de zorgverleners is niet getraind om incontinentiegerelateerde dermatitis te herkennen. In tegenstelling tot doorligwonden, die uitgebreid zijn gedocumenteerd met visuele hulpmiddelen, is er zeer weinig praktisch materiaal beschikbaar over huidirritatie die verband houdt met incontinentie.

We hebben eenvoudige hulpmiddelen nodig: visuele gidsen, korte video’s en duidelijke instructies. Zorgverleners moeten vroege signalen kunnen herkennen, basiszorg zoals zinkcrème kunnen toepassen en weten wanneer ze het probleem moeten doorverwijzen naar een zorgprofessional.

Onbehandelde huidirritatie kan het leven van een persoon ernstig beperken — waardoor het moeilijk wordt om het huis te verlaten, sociale contacten te onderhouden of zelfs helder te denken. Bij kwetsbare patiënten, zoals mensen met dementie, kan irritatie leiden tot een delier of ernstige infecties.

Voorlichting verbetert de kwaliteit van leven en verlaagt de zorgkosten.

Het grotere geheel: kwaliteit van leven en sociale re-integratie

Fiona Ecarnot: Wat zou u willen dat meer patiënten begrijpen over het verband tussen incontinentie en huidgezondheid?

Dr. Maria Panourgia: Veel mensen leggen eenvoudigweg geen verband tussen de twee. Door stigma lijden zij in stilte. Urine-incontinentie bepaalt niet iemands intelligentie, productiviteit of waarde. Mensen kunnen een vol en actief leven leiden en toch met deze aandoening te maken hebben.

Wanneer dit goed wordt aangepakt — met de juiste producten, passende huidverzorging en ondersteuning — kunnen mensen blijven werken, sociaal actief zijn en met waardigheid leven.

Tegenwoordig spreken we openlijk over veel andere gezondheidsproblemen. Urine-incontinentie zou daarop geen uitzondering moeten zijn. Het is een medische aandoening en er bestaan oplossingen.

Wanneer preventieve huidverzorging moet beginnen

Dr. Maria Panourgia: Preventieve zorg moet onmiddellijk beginnen — idealiter nog vóórdat irritatie optreedt. Het perineale gebied is namelijk al gevoelig voor vocht en beperkte luchtcirculatie, zelfs zonder incontinentie.

Zodra urine-incontinentie aanwezig is, worden hygiëne en huidbescherming nog belangrijker. Ontstaan er ondanks goede verzorging toch irritaties, dan is een medische beoordeling noodzakelijk om een infectie uit te sluiten en een passende behandeling te starten.

Preventie is altijd de eerste stap. Behandeling volgt pas later — wanneer preventie niet heeft gewerkt.